آموزش الکترونیک

طاهره نهاوندیان — Fri, 13 Jun 2008 10:22:32 GMT

مقدمه

همواره فناوری‌های نوینی به زندگی بشری وارد می‌شود که شیوه‌ی زندگی‌ او را تحت تاثیر قرار می‌دهند. کامپیوتر و اینترنت هم به عنوان دستاوردهای نوین بشری، تحول همه جانبه‌ای در زندگی افراد ایجاد کرده است. با ورود کامپیوتر به زندگی انسانها و گسترش شبکه اینترنت بسیاری از خدمات اجتماعی تحول یافته‌اند و در هر زمینه‌ای سعی بر این است که از رفت و آمدهای افراد کاسته و در وقت و هزینه‌ها صرفه‌جویی شود. در این میان آموزش هم تحت تأثیر قرار گرفته و از تعاملات مستقیم خود فاصله گرفته و به مجازی شدن نزدیک شده است، چنانچه کلاس درس، معلم،کتاب‌ها و منابع آموزشی و تخته سیاه در فضای مجازی وجود دارد و هر فراگیری در هر مکان، با هر سن و هر زبان می‌تواند از آنها بهره ببرد. با توجه به سرعت ایجاد اطلاعات و تولید دانش، علاوه بر به کیفیت یادگیری باید سرعت آن را هم در نظر گرفت. چه بسا، امروزه محدود شدن به منابع آموزش سنتی برابر با بی‌سوادی است.

نیازهای روزافزون مردم به آموزش، عدم دسترسی آن‌ها به مراکز آموزشی، کمبود امکانات اقتصادی، کمبود آموزشگران مجرب، و هزینه‌های زیادی که صرف آموزش می‌شود، متخصصان را بر آن داشت که با کمک فناوری‌های اطلاعات، روش‌های جدیدی برای آموزش ابداع نمایند که هم اقتصادی و باکیفیت باشند و هم بتوان با استفاده از آن، به طور همزمان جمعیت کثیری از فراگیران را تحت آموزش قرار داد.
امروزه مفهوم سواد، دیگر «توان خواندن و نوشتن» نیست. به قول «آلوین تافلر» (یزدیان،۱۳۸۲) در قرن بیست و یکم، بیسوادان آن‌هایی نیستند که نمی‌توانند بخوانند یا بنویسند، بلکه کسانی هستند که نمی‌توانند یاد بگیرند و بازآموزی کنند. تحولات سریع فناوری اطلاعات و ارتباطات در دهه‌ اخیر، جهان را با یک بیسوادی- به تعبیر جدید- و نیاز همه‌گیر به بازآموزی و یادگیری مواجه ساخته است. اقدام به صدور گواهینامه‌ بین‌المللی کاربری رایانه یکی از اقدامات جهانی در زمینه‌ بازآموزی است. روش‌های سنتی آموزش، دیگر پاسخگوی این حجم عظیم تقاضا برای آموزش نیست. نهضت سوادآموزی الکترونیکی به جای سوادآموزی متعارف، به عنوان یک راهکار برای گذر به جامعه‌ اطلاعاتی مطرح شده است، با این تفاوت که اجرای آن به جای بیسوادان جامعه، در میان باسوادترین اقشار باشد. طبیعی است که نظام آموزشی کشور، نخستین مکان اجرای آن خواهد بود.
گری بکر، برنده جایزه‌ نوبل (دولایی،۱۳۸۲) می‌گویدکه سرمایه‌ انسانی ۷۰ درصد سرمایه‌ مملکت است. او ثابت کرد که سرمایه‌گذاری روی مردم کشور، بسیار پرسود است. مبنای اقتصاد مملکت در دانش، مهارت‌ها و قابلیت‌های بالقوه‌ مردم است و باید برای آن ارزش قائل شد. کشور ایران از نظر جمعیتی، جوان‌ترین کشور جهان محسوب می‌شود که ۷۰ درصد جمعیت آن زیر ۳۰ سال سن دارند. از سوی دیگر تمایل جوانان به ادامه‌ تحصیلات دانشگاهی افزایش یافته است و با نظام آموزش کنونی، تنها ۲۵ درصد از داوطلبان، امکان ورود به دانشگاه را پیدا می‌کنند (سعادت، ۱۳۸۲). این مسئله با توجه به تحولات اخیر جهانی و ورود به عصر اطلاعات که در آن، دانش بالاترین ارزش افزوده را ایجاد می‌کند، ما را با چالشی اساسی مواجه ساخته که تنها با بهره‌گیری از آموزش الکترونیکی می‌توان بر آن فائق آمد. در لزوم توسعه‌ آموزش الکترونیکی در کشور تردیدی وجود ندارد؛ آنچه مطرح است شیوه و چگونگی دستیابی مؤثر به این آموزش است.
به طورکلی هدف آموزش الکترونیکی فراهم نمودن امکان دسترسی یکسان، رایگان و جستجوپذیر در دوره‌های درسی و ایجاد فضای آموزشی یکنواخت برای اقشار مختلف در هر نقطه و بهینه‌سازی شیوه‌های ارائه‌ مطالب درسی به منظور یادگیری عمیق‌تر و جدی‌تر است. در چنین فضای آموزشی برخلاف آموزش سنتی، افراد به اندازه‌ توانایی خود از موضوعات بهره‌مند می‌گردند.

در بدبینانه‌ترین حالت، تخمینهای اقتصادی نشان می‌دهند که از صنعت آموزش الکترونیک در سراسر دنیا، ۲۸ میلیون دلار به صورت سالانه عاید دولتها و بخش خصوصی می‌شود. توسعه و پیشرفت اینترنت و فناوریهای چند رسانه‌یی عوامل اصلی گسترش آموزش الکترونیکی هستند که محتوا، فناوری و خدمات سه رکن اصلی آن هستند. در حال حاضر ۱۵ شرکت بزرگ و بین‌المللی در سراسر دنیا، طرح‌ها و پروژه‌های عظیم آموزش الکترونیکی را اجرا می‌کنند و در واقع ابداع‌کنندگان طرحهای نوین آموزش الکترونیک در جهان اقتصاد محسوب می‌شوند

تاریخچه آموزش الکترونیک :

* جهان:

آموزش غیرحضوری در دهه اول سال ۱۷۰۰ میلادی آغاز شد و هنوز هم در نقاط مختلف دنیا از این شیوه‌ آموزش برای تحصیل استفاده می شود. بهره‌گیری از فناوری در امر آموزش از اوایل دهه‌ ۱۹۰۰میلادی و آموزش مجازی از سال ۱۹۹۵ شروع شده است (نجابی، ۱۳۸۲).
الف) موج اول آموزش الکترونیکی (۱۹۹۹-۱۹۹۴)
با ظهور پست الکترونیکی، مرورگرهای وب، «اچ‌تی‌ام‌ال», «مدیا پلایر» و ...، چهره‌ آموزش مبتنی بر چند‌رسانه‌ای‌ها تغییرات زیادی پیدا کرد. اساساً این نوع آموزش با کمک ابزارهایی چون پست الکترونیکی و اینترنت، و به صورت آموزش مبتنی بر رایانه و آموزش مبتنی بر وب، با کیفیت پایین و به صورت متناوب انجام گرفت.
ب) موج دوم آموزش الکترونیکی (۲۰۰۵- ۲۰۰۰)
فناوری‌هایی چون جاوا، کاربردهای وسیع انواع شبکه‌ها، خطوط مخابراتی با پهنای باند وسیع، طراحی وب‌سایت‌های پیشرفته و ...، انقلابی در صنعت آموزش به وجود آورد و آموزش تحت وب را به آموزش واقعی بسیار نزدیک ساخت. ارائه‌ محتوای دوره در محیط‌های آموزشی چند بُعدی و ارائه‌ خدمات پیشرفته و باکیفیت به فراگیران و همچنین تعریف و ارائه‌ استانداردهای آموزش الکترونیکی از ویژگی‌های این دوران به شمار می‌آیند( knowledgenet۲۰۰۴).
یکی از دانشگاه‌های پیشگام در آموزش الکترونیکی دانشگاه «ام‌آی‌تی» است که در سال ۲۰۰۱ اعلام کرد قصد دارد محتوای دروس بعضی کلاس‌های خود را به صورت آزمایشی روی اینترنت قرار دهد. جامعه‌ علمی جهانی از این تصمیم بهت‌زده شد. مجریان این طرح، با هدف افزایش مهارت دانش‌آموختگان و برای تبادل اطلاعات و بهبود روش‌های تدریس در دانشگاه‌های سراسر جهان، طرح را اجرا کردند. اما برای اکثر مراکز آموزشی تعجب‌آور بود که دانشگاهی با چنین موقعیتی که معمولاً تمام فرصت‌های تحصیلی در آن، از سال قبل رزرو شده و بابت هر دانشجو سالانه ۴۱ هزار دلار شهریه دریافت می‌کند، چه احتیاجی به انتشار مطالب کلاس‌های درسی خود بر روی اینترنت دارد. «آن مارگویس» (دانشگاهی به وسعت دنیا، ۱۳۸۲) یکی از مدیران ارشد دوره‌های آموزش مجازی دانشگاه «ام‌آی‌تی» می‌گوید: هدف اصلی ما مبارزه با انحصار علم در سراسر جهان بوده است. درحال حاضر تنها کسانی که بتوانند مبالغ هنگفتی را هزینه کنند، به منابع علمی دسترسی کامل دارند و این وضعیت باید روزی اصلاح شود. خواندن این دروس منجر به گرفتن مدرک «ام‌آی‌تی» نمی‌شود، ولی برای افراد علاقه‌مند و طالب علم، بسیار مفید است. مطالب درسی که شامل امتحانات، جزوات آموزشی و منابع دیگر است، به صورت فایل‌های «پی‌دی‌اف» در سایت دانشگاه «ام‌آی‌تی» قرار گرفته‌اند. نکته‌ جالب این‌که اجازه‌ ترجمه‌ مطالب به زبان‌های مختلف در سراسر جهان داده شده است. درسال گذشته براساس آمارهای منتشره، کانادایی‌ها با بیش از ۵/۳ میلیون مراجعه، بزرگ‌ترین جامعه‌ مخاطبین دوره‌های «ام‌آی‌تی» بودند. دانشگاه «ام‌آی‌تی» طرح آموزش الکترونیکی خود را به نام «او.سی.دبلیو» از سال ۲۰۰۲ رسماً اجرا کرد. به هرحال این یکی از تجارب موفق دانشگاه «ام‌آی‌تی» بودکه با استفاده از قابلیت‌های شبکه‌ جهانی به دنیا عرضه می‌شود (دانشگاهی به وسعت دنیا، ۱۳۸۲).

* ایران:

آموزش الکترونیکی در ایران به زمان بهره‌گیری از رایانه‌های شخصی در میان اقشار مختلف فرهنگی- اجتماعی برمی‌گردد. با ایجاد و توسعه‌ شبکه‌های ارتباطی، تحولات شگرفی در آموزش الکترونیکی به وجود آمده است.
دانشگاه بین‌المللی ایران که ترکیبی از امکانات موجود و بالقوه‌ دانشگاهیان و فناوران ایرانی در خارج از کشور است با همکاری مراکز دانشگاهی ایران، ترکیبی را به وجود آوردند که پیش‌نیاز آموزش الکترونیکی در ایران در سطح دانشگاه فراهم گردد. در سال ۲۰۰۲ میلادی این دانشگاه نیروهای خود را ساماندهی کرد و در پی همایش آموزش مجازی این دانشگاه در اوت ۲۰۰۲، به عنوان اولین دانشگاه مجازی ایران ظاهر شد. پس از آن دانشگاه‌های مختلف مانند صنعتی شریف، اصفهان، شیراز، تهران، دانشگاه آزاد منطقه‌ جنوب تهران، دانشگاه علوم حدیث، و دانشگاه اینترنتی ایران نیز طرح آموزش الکترونیکی را اجرا کردند. هم اکنون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری «طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی در کشور» را به امید تحقق نتایج زیر دنبال می‌کند:
- همگانی‌کردن آموزش عالی،
- شکوفایی استعدادهای افراد خارج از قلمرو رسمی دانشگاه‌ها،
- کاهش تعداد متقاضیان ورود به دانشگاه از طریق کنکور،
- کاهش هزینه‌های مسافرت‌های بین‌شهری،
- گسترش مرزهای دانش به فراسوی محدودیت‌های سنتی،
- حرکت در زمینه‌ کوچک‌سازی دانشگاه‌ها (از نظر فیزیکی)،
- افزایش توان رقابت علمی کشور،
- همگامی با کاروان جهانی علم و ارتقای علمی در قرن حاضر (طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی، ۱۳۸۲).

با بررسیهای انجام شده در داخل کشور، سیزده دانشگاه و پنج موسسه و دو روستا، آموزش الکترونیک ارائه می دهند و وب سایت‌های این نوع آموزش را در شبکه اینترنت ایجاد کرده اند.

این پژوهش با هدف شناسایی موسسات و دانشگاههای داخل و خارج از کشور ،الزامات اجرای آموزش الکترونیک و مشکلات سازمانها و موسسات در اجرای آموزش الکترونیک تهیه شده است. روش تحقیق استفاده شده در این پژوهش روش تحلیلی و تطبیقی است. با بررسیهای انجام شده در داخل کشور، سیزده دانشگاه و پنج موسسه و دو روستا، آموزش الکترونیک ارائه می دهند و وب سایت‌های این نوع آموزش را در شبکه اینترنت ایجاد کرده اند. در خارج از کشور به دلیل تعداد بیشمار این موسسات فقط و دانشگاهها و موسسات مطرح در این زمینه معرفی شده اند که عبارتند از چهار دانشگاه و هشت موسسه که با سند کاوی منابع فارسی و لاتین و جستجو ۲۰۰ وب سایت اطلاعات لازم جمع آوری و تحلیل شده است.برای اجرای آموزش به روش جدید مدیران سازمانها و موسسات باید مقدماتی را در سازمانها فراهم کنند.

معرفی واژه های مرتبط با E.L

Learning :

به معنای آموزش‎گرفتن ( در مقابل واژه Training به معنای آموزش‎دادن) از کاربرد همین واژه‌ها می‌توان دریافت که در آموزش سنتی، چون آموزش دادن مطرح است نوعی تنبیه و اجبار به همراه دارد، در حالیکه آموزش‎گرفتن نوعی استقلال در یادگیری را یادآور می شود.

Education :

یعنی تعلیم و تربیت و معنای عام تری نسبت به بقیه دارد و فاعل آن نیز عام تر است.

Instruction:

تا حدودی شبیه Teaching است و معنای تعلیم دادن دارد.

E-learning(electronic learning):

آموزش الکترونیک (فراگیری الکترونیک). هر آموزشی که کامپیوتر نقشی در آن داشته باشد. می تواند گفت عام ترین مفهوم در این زمینه است و بقیه مفاهیم را نیز در بر می گیرد.
Virtual learning :

آموزش مجازی. مفهوم مجازی در اینجا مخالف حقیقی نیست. می توان گفت که این مفهوم نیز تقریبا کلی است و همه آموزش هائی را که کامپیوتر در آنها دخیل است شامل می شود.
C.B.T(Computer based training):

آموزش مبتنی بر کامپیوتر. آموزشی که در آن کامپیوتر نقش رسانه آموزشی را دارد.
C.A.I(computer assisted instruction):

آموزش به کمک کامپیوتر. در این مفهوم ، معلم برای تکمیل و موثر سازی آموزش خود، از کامپیوتر کمک می گیرد.
Distance leaning :

آموزش از راه دور. این مفهوم فقط منحصر به کامپیوتر نیست و آموزش از طریق رادیو، تلویزیون و مکاتبه را نیز در بر دارد.
Online learning :

آموزش از طریق اینترنت ، هر نوع آموزشی که اینترنت و شبکه در آن دخالت داشته باشند.

تعریف E.L

آموزش الکترونیکی بهره‌گیری از سیستم‌های الکترونیکی در آموزش است که با هدف صرفه‌جویی در وقت و هزینه، امکان یادگیری از راه دور و تسهیل آن را فراهم می کند، به نحوی که هر فردی از هر جای دنیا با هر سطح سواد، سن و سال، قشربندی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی می‌تواند تحت آموزش قرار گیرد. در آموزش مجازی از سیستم‌های الکترونیکی مانند کامپیوتر، اینترنت، دیسک‌های چند رسانه‌ای، نشریه‌ها و کتاب‌های الکترونیکی، خبرنامه‌های مجازی، سی‌دی‌ها و ماهواره استفاده می‌شود.

آموزش الکترونیکی به مجموعه‌ وسیعی از نرم‌افزارهای کاربردی و شیوه‌های آموزش مبتنی بر فناوری اطلاعات (اعم از رایانه، دیسک فشرده، شبکه، اینترنت و اینترانت و دانشگاه مجازی) گفته می‌شود که امکان آموزش و یادگیری را برای هر فرد در هر زمینه‌، در هر زمان و مکان به صورت مادام‌العمر فراهم می‌سازد.

مزایای E.L

این نوع آموزش با ویژگی‌های کاربرپسندی مانند یادگیری در هر زمان و مکانی،آموزش فردی در کنار یادگیری مشارکتی، یادگیری مبتنی بر نیاز، ایجاد امکان یادگیری مستقل و مبتنی بر علائق شخصی از امتیازات بالایی برخوردار است وگسترش روزافزونی پیدا کرده است.
از دیگر مزایای بالقوه‎ای که می‎توان برای آموزش مجازی نام برد:
1-کاهش هزینۀ آموزش(40 تا 60درصد)
2- سهولت حضور در کلاس‎های آن لاین
3- تنوع دروس
4-زمان انتخاب دروس،تعیین زمان مناسب و کافی دسترسی به آموزش
5- کاهش هزینۀ رفت وآمد و آلودگی‎های ناشی از آن
6-انعطاف‎پذیری زیاد آموزش الکترونیکی
7- قابلیت تکرار مطالب در هرزمان و مکان
8- دسترسی آسان دانش‌آموزان به منابع پژوهشی از طریق اینترنت
9- امکان به اشتراک گذاشتن منابع آموزشی
10- استفاده از امکانات چندرسانه‎ای در آموزش
11- استفاده از معلمان واساتید با تجربه در همۀ مناطق
12- دانشجو محور بودن
13- تبادل بینابین مطالب با یکدیگر و مرور همزمان آنها
14- مرور سریع مطالب
15-افزایش یادگیری نسبت به آموزش سنتی

16- تشویق دانش‌آموز برای خودآموزی مطالب، مطالعه و تحقیق
17- تقسیم‌بندی دانش‌آموزان بر اساس استعداد و توانایی آن‌ها و ارایه متن درسی متناسب با آن

18- امکان شناسایی قابلیت‌های دانش‌آموز نسبت به گروه و شکوفا کردن این استعدادها
19- آموزش رودررو با معلم، با استفاده از امکانات Video Conference، که امکان شکوفا شدن استعدادهای بالقوۀ دانشجویان را فراهم می‌کند.

-20 در آموزش الکترونیکی، ارائه‌ مطالب براساس نیازهای فراگیران تغییر می‌یابد

21- در آن، فضایی ایجاد می‌شود تا فراگیر با فراغ بال و به دور از اضطراب و با حفظ استقلال و اعتماد به نفس، به فعالیت‌های مورد نظر خود بپردازد.

22-آموزش الکترونیکی یک سیستم آموزشی واحد را برای تعدادی از فراگیران فراهم می‌سازد که منجر به ایجاد فرصت‌های آموزشی مختلف می‌شود.

23- پشتیبانی تعداد زیادی دانشجو در یک کلاس؛
24- امکان ثبت فعالیت‌ها و پیشرفت دانشجویان توسط استاد؛
25- امکان تهیه‌ مدل‌های مختلف آموزش توسط استادان؛

26- ارتباطات آسان و فراگیر آموزشی؛
27- دسترسی به منابع اطلاعاتی
28- دسترسی پیوسته به کتابخانه‌ مجازی؛
29- جستجوی هوشمندانه؛
30- افزایش حق انتخاب دانشجو در تعیین دوره‌های آموزشی؛
31- افزایش سطح علمی جامعه؛
32- قابلیت تنظیم آهنگ یادگیری فراگیران؛

33- اطلاعات ضروری در مورد پیشرفت آموزشی برای سنجش و ارزیابی شخصی، به سرعت ارائه می شود.
34- در آموزش الکترونیکی, از موارد درسی online که در ارتباط با بحث و گفتگو, اتاقهای chat (گفتگو) همزمان و email و مدارک مربوط به رشته ها که قابل download کردن است ، برخوردار می شوید. این روش تجربه یادگیری موفقی را برای شما بوجود می آورد.

35-کلاس خصوصی و عدم اتلاف وقت در کلاس توسط افراد هم کلاس.

36- استفاده از امکانات کمک آموزشی: امکانات کمک آموزشی از قبل آماده شده و برای دانشجو به صورت آنلاین فراهم است. این امکانات می تواند یک جزوه به صورت فایل doc، یک کتاب الکترونیکی به صورت فایل PDF، یا یک قطعه موسیقی یا ویدیویی باشد.

37- دستیابی به نیروی کار جهانی از طریق یادگیری الکترونیک؛

مقایسه آموزش سنتی و E.L

آموزش سنتی	آموزش الکترونیک
تأکید بر رقابت	تأکید بر مشارکت گروهی
حفظ انبوهی از مطالب	مدیریت اطلاعات و تولید دانش
آموزش استاندارد برای همه	آموزش متناسب با فراگیر
نیاز به مکان خاص	در هر مکان امکان پذیر است
نیاز به زمان مشخص	در هر زمان در دسترس است
یادگیری فردی	نگاه اجتماعی
فراگیران وابسته به معلم اند	فراگیران مستقل و فعال
محتوای تدریس محدود و انتخابی	نامحدود و متنوع

استانداردهای آموزش الکترونیک

از آنجا که صنعت آموزش الکترونیکی روز به روز در حال گسترش است ، برای هماهنگی امور آن ، استاندارد هایی تدوین شده است .
ضروری به نظر می رسد که دست اندرکاران آموزش الکترونیکی ، در هر رده ای ، با این استاندارد ها آشنا شوند و از آنها در جهت تدوین دوره های آموزشی استفاده کنند تا محصولات آنها از کیفیت و کارایی مطلوبی برخوردار باشد .
بدون رعایت اینگونه استاندارد ها ، ‌اولا کیفیت و کارایی در سطح مطلوب نخواهد بود و ثانیا جابجایی دوره های آموزشی تدوین شده از یک سیستم به سیستم دیگر ، ناممکن و یا مشکل می شود .

سازمان های متعددی در زمینه تدوین و انتشار استانداردهای آموزش الکترونیکی نقش دارند و در اینجا فقط تعداد معدودی از آنها را که نقش کلیدی دارند ( با آدرس اینترنتی ) معرفی می کنیم :

الف ) سازمان یادگیری توزیع پیشرفته Advanced Distributed Learning ( ADL)
http://WWW.ADLNET.org

سازمان ADL یک سازمان آمریکایی و دولتی است که در ترویج آموزش الکترونیکی و تدوین استاندارد ها در این زمینه تحقیقات و فعالیت می کند.
هدف اصلی ADL ، تامین امر دستیابی به آموزش و محتوی درسی ، با کیفیت بالا و مناسب برای هر فرد است تا به این ترتیب امکانات به آسانی در دسترس قرار بگیرد .
اصلی ترین ومعروفترین استاندارد تدوین شدهُ این سازمان، SCORM ( مخفف کلمات Shareable Content Object refrence Model ) نام دارد که تلفیقی از برخی از استانداردهای IMS,IEEE و AICC است.
سازمان ADL ضمن یکپارچه سازی و افزودن توضیحات ، مثال ها و اصول بکارگیری آنها را به صورت واضح و کاربردی بیان کرده تا تهیه کنندگان دوره های آموزشی بتوانند از این استاندارد ها به صورت سازگار و یکسان بهره مند شوند و محتوی آموزشی خود را طوری تهیه کنند که اجزای آنها قابل استفاده مجدد نیز باشد.

ب ) کمیته CBT صنعت هواپیمایی Aviation Industry Committee(AICC)
http://WWW.AICC.Org

این کمیته که در سال 1998 تاسیس شد شامل یک گروه بین المللی از متخصصان امور آموزشی است که با استفاده از فن آوری جدید در امر آموزش تحقیق فعالیت می کنند و فعالیت عمده آنها ، آموزش با کامپیوتر برای صنعت هواپیمایی است .
هدف اصلی این کمیته ، تدوین رهنمود ها و خط مشی هایی است که هزینه ( آموزش با کامپیوتر) را بتوان در هر زمان متوقف کرد و در هر زمان مکناسب دیگر ،‌آنرا از همان نقطه پی گرفت .
AICC تا کنون مستندات زیادی را دراین زمینه ، با ذکر پیکر بندی های سخت افزاری و نرم افزاری مربوطه منتشر کرده است که از آن میان ،‌رهنمود و یا استاندارد مدیریت آموزش با کامپیوتر (CMI) بیشترین مقبولیت و تاثیر را داشته است . به عنوان مثال CMI001 ( که اینک به صورت استاندارد در آمده است) راهکارهایی را توصیف می کند که همخوانی محتوی آموزشی را روی سیستم های یادگیری ( Learning Management System ) مختلف تضمین می کند.
از دیگر فعالیت های مستدام این گروه ، ترویج آموزش به صورت تعلیق پذیر ، چه برای سازمان های هواپیمایی و چه برای سازمان های دیگر است .
ج ) کمیته استاندارد های یادگیری انستیتو مهندسان برق و الکترونیک
Institue for Electrical and Eletronic Engineers Learning Technology Standards Committee(IEEELTSC)
انستیتو مهندسان برق و الکترونیک (IEEE) یک سازمان بین المللی است که استاندارد ها و رهنمود های فنی در زمینه برق ،‌الکترونیک ، کامپیوتر و مخابرات را تدوین می کند .
هم اکنون نیز استاندارد های این سازمان به طور گسترده رعایت و به کار گرفته می شود و آنها تقریبا حالت بین المللی پیدا کرده اند . یکی از فعالیت های عمده کمیته استاندارد های فن آوری یادگیری ( LTSC) ، تعریف مشخصه ها یا استاندارد هایی برای بهترین روش تهیه محتوای آموزشی است که بر اساس آنها می توان یک یک سیستم مدیریت یادگیری (LMS) را از نقطه نظر رعایت استاندارد های به کار گرفته شده ، آزمود.
معروف ترین استاندارد این کمیته Learning Object Metadata(LOM) نام دارد. این استاندارد نحوه تعریف و نامگذاری عناصر از منابع مختلف (Metadata) را که در تهیه محتوای آموزشی مورد استفاده قرار گرفته اند ، مشخص می کند .
هم اکنون سازمان های ADL و IMS از LOM در زمینه استاندارد و مشخصه های خود استفاده می کنند .
د ) کنسرسیوم جهانی (IMS)IMS Global Consortium
http//WWW.imsproject.org
IMS کنسرسیومی از فروشندگان و تولیدکنندگانی است که در زمینه تهیه محتوای درسی ،‌دوره های آموزشی و آزمون ها و غیره تحقیق و فعالیت می کنند و استاندارد های تدوین شده آنها مبتنی بر XML است.
تا کنون این سازمان رهنمود ها و استاندارد هایی نیز برای بهترین روش کار برای ساختار ، نمایش و تعریف مشخصه های فراداده ای (Metadata) مشابه LOM تدوین کرده است.

زیر ساخت های آموزش الکترونیک

آموزش الکترونیکی مستلزم زیرساخت‌های فراوانی است که عبارت‌اند از :
1- توسعه‌ مهارت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در تمام سطوح جامعه برای عموم مردم؛
2- ترغیب و ترویج پژوهش‌های آموزشی در زمینه‌ فناوری اطلاعات؛
3-گسترش کمی و کیفی در تولید نرم‌افزارهای آموزشی؛
4-تجهیز مدارس و دانشگاه‌ها به رایانه و دسترسی به شبکه‌ جهانی؛
5- توسعه‌ مراکز آموزش مهارت‌های اطلاعات و ارتباطات؛
6- تقویت زیرساخت‌های شبکه اینترنت در کشور؛
7-گسترش سطح دسترسی عموم به رایانه و شبکه‌ جهانی؛
8-توسعه‌ فرهنگ استفاده از فناوری اطلاعات در امور روزمره.

9- حمایت مدیریت ارشد:

انواع آموزش الکترونیک

الف – آموزش مبتنی بر کامپیوتر (Computer Based Training)
در این نوع آموزش، مواد آموزشی دیسک نوری یا فلاپی دیسک روی یک رایانه نصب
می شود و نیازی نیست که رایانه به شبکه و منابع مربوط به دوره متصل شده باشد. با استفاده از این شیوه، فراگیران می توانند در زمان و مکان معین و مشخصی به طور انفرادی، به یادگیری موضوعات مورد علاقه خود بپردازند.

ب – آموزش بر پایه وب (Web Based Training)
در این روش ، مواد آموزشی از جانب سرویس دهنده «وب» و از طریق اینترنت ارائه می شود. WEB ارتباط با منابع آموزشی نظیر کتاب های مرجع، پست الکترونیکی، تابلوهای اعلانات و گروههای گفت و گو را ایجاد می کند. این شیوه آموزشی، علاوه بر داشتن مزیت های آموزش الکترونیکی مزایای آموزش های سنتی را نیز حفظ کرده است. ایجاد شکاف بیشتر بین یادگیری و آموزش، وجود شبکه جهان گستر «وب» را برای برقراری تعاملات بیشتر بین این دو عامل الزامی می کند.

ج – کنفرانس ویدیویی
در یک تعریف ساده و اولیه می توان گفت : Video Conferencing یعنی ایجادو برقراری ارتباط بین دو یا چند مکان داخل شهری ، بین شهری ، بین کشوری و یا ترکیبی از آنها به نحوی که درهر مکان شخص یا گروه شرکت کننده در کنفرانس بتوانند صدا ، تصویر ، اطلاعات دیجیتال و مدارک کاغذی ( مستندات ، نقشه ها و … ) اشخاص و گروه های دیگر شرکت کننده در کنفرانس را شنیده و رویت کنند .(kurtus,2000)
اصول کنفرانس ویدئویی مبتنی بر دریافت صوت و تصویر اشخاص شرکت کننده در کنفرانس و همچنین اطلاعات دیجیتال و مستندات آنها و تبدیل این اطلاعات به سیگنالهای خاص مخابراتی و ارسال آنها به نقاط دیگر و تبدیل مجدد آنها به همان فرمت اولیه می باشد .

روش های مختلفی که در ارائه ویدئو کنفرانس وجود دارد عبارتند از:
1- روش یک به یک Point To Point
در این روش می توان تنها دو شخص یا دو گروه را از طریق سیستم به یکدیگر متصل نمود بعبارت دیگر این روش شباهت زیادی به یک تماس تلفنی معمولی بین دو نقطه دارد که در آن علاوه بر انتقال صدا، انتقال تصویر ، داده و مستندات نیز موجود است .
2- روش چندگانه Multipoint - To - Multipoint
در این روش می توان به تعداد دلخواه شخص و یا گروهها را وارد کنفرانس نمود طبیعی است که تمام اشخاص یا گروهها دارای امکانات کنفرانس می باشند .
نکته قابل توجه در این روش آنست که سیستم های ویدئوکنفرانس می بایست از طریق یکی از بسترهای مخابراتی ذکر شده در قبل به یک سیستم مرکزی MCU ( Multipoint Conferrence Unit ) متصل شوند .
وظیفه MCU برقراری ارتباط ، برقراری پروتکل ها ، حفظ سرعت انتقال داده و بطور کلی مدیریت همه جانبه کنفرانس می باشد .
نکته مهم دیگر اینکه برای هر تعداد دلخواه شرکت کننده در کنفرانس تنها یک MCU کافی می باشد و فقط نوع و توانمندی فنی آن می بایست پاسخگوی نیازهای کنفرانس باشد .
د – سیستم ماهواره
علامت های صوتی و تصویری، از طریق ماهواره هایی که دور زمین می گردند، ارائه می شود. سیستم ماهواره از یک هاب (فرستنده) و یک ایستگاه زمینی (گیرنده) تشکیل شده است

در این روش ، از یک پروژکتور ، یک صفحه نمایش و یک رایانه که از طریق ماهواره به یک شبکه الکترونیکی متصل است، استفاده می شود.

بهترین دانشگاه‌های آنلاین
▪ دانشگاه فینیکس
http://www.phoenix.edu
رشته‌های آنلاین ارایه شده: این مرکز آموزشی ۲۳ رشته مختلف در سطوح لیسانس و فوق‌لیسانس در زمینه‌های پرستاری، حقوق جزایی، بازاریابی و آموزش و پرورش ارایه می‌دهد. علاوه بر این، این دانشگاه دوره‌های کوتاه‌مدتی را به‌همراه گواهی مربوطه ارایه می‌کند. پرطرفدارترین رشته‌های این مرکز عبارتند از فناوری بازرگانی، آموزش و پرورش و بهداشت و درمان.
▪ والدن
http://www.walden.edu
رشته های آنلاین ارایه شده: دانشگاه والدن دارای ۲۴ رشته مختلف آنلاین است. رشته بازرگانی و امور اداری تنها رشته لیسانس این دانشگاه است. بقیه رشته‌ها مانند بهداشت عمومی، بازاریابی، روانشناسی، علوم انسانی و سایر رشته‌ها در سطح فوق‌لیسانس ارایه می‌شوند.
▪ رجیس(Regis)
http://www.regis.org
رشته‌های آنلاین ارایه شده: بازرگانی و امور اداری، فناوری اطلاعات، علوم کامپیوتر، مدیریت، امور اداری عمومی، مهندسی نرم‌افزار و رشته‌های مختلف دبیری.
▪ Ellis College of NYIT
http://ellis.nyit.edu
رشته‌های آنلاین ارایه شده: حسابداری، علوم رفتارشناسی، بازرگانی و امور اداری، الکترونیک و ایمنی اطلاعات، ادبیات زبان انگلیسی، بازرگانی و امور اداری.
▪ American Intercontinental University
http://www.aiu.edu
رشته‌های آنلاین ارایه شده: بازرگانی و امور اداری، مدیریت مراکز درمانی، توسعه و روانشناسی سازمانی، بازاریابی، فناوری اطلاعات، ارتباطات دیداری، حقوق جزایی و تعلیم و تربیت.
▪ DeVry University
http://www.devry.edu
رشته‌های آنلاین ارایه شده: بازرگانی و مدیریت اداری، سیستم‌های اطلاعات کامپیوتری، فناوری اطلاعات بهداشتی، فناوری اطلاعات، مدیریت ارتباطات و شبکه، سیستم اداری شبکه، مدیریت فنی.
▪ eCornell University
http://www.ecornell.com
رشته‌های آنلاین ارایه شده: این دانشگاه در پنج زمینه مدارک خود را متمرکز کرده است: هتلداری و مدیریت سرویس‌های غذایی، مدیریت مالی، مدیریت استراتژیک و رهبری، مدیریت اضطراری و مدیریت منابع انسانی.
▪ University of Maryland- University College
http://www.umuc.edu
رشته‌های آنلاین ارایه شده: ۲۳ رشته لیسانس، ۴۳ لیسانس با دانشنامه، ۱۸ رشته فوق لیسانس، ۳۸ رشته فوق‌لیسانس با دانشنامه و دکترا در رشته مدیریت. تعدادی از واحدها به‌صورت آنلاین ارایه نمی‌شوند.
▪ Strayer University
http:// www.strayer.edu
رشته‌های آنلاین ارایه شده: حسابداری، بازرگانی، آموزش و پرورش، مطالعات عمومی، امور اداری خدمات درمانی، فناوری اطلاعات و امور اداری عمومی.

منابع و مآخذ:

-1chem-edu-rajabi.blogfa.com/

2-www.ayandehnegar.org/

3-www.fasleno.com/archives/

-4www.tehranedu.ir

5- www.gfairan.com/etechdetail.asp

6- www.aftab.ir/.../computer_science

7-www.articles.ir

8- www.iranmodernmusic.com/online_uni/e_learning.htm

9- www.kntu.blogsky.com

10-www. ielearning.blogspot.com/

11- http:// 2006/01/blog-post_14.html

12- - www.iritn.com

13- www.elb.ir